การวางแผนการเงินไม่จำเป็นต้องเริ่มจากการเลือกผลิตภัณฑ์ เริ่มจากรู้ว่ามีเงินเข้าเท่าไร เงินออกไปกับอะไร และต้องใช้เงินเมื่อใด ธนาคารแห่งประเทศไทยเสนอขั้นตอนพื้นฐานตั้งแต่ประเมินฐานะ ตั้งเป้าหมาย ทำแผน ลงมือทำ ไปจนถึงตรวจและปรับแผน
1. ประเมินฐานะการเงิน
รวบรวมรายรับสุทธิ รายจ่าย หนี้ และเงินออมที่มี แยกรายการประจำออกจากรายการที่เกิดเป็นบางช่วง หากรายได้ไม่แน่นอน ให้ใช้ยอดที่ได้รับจริงและอย่านับเงินที่ยังไม่แน่นอนเป็นรายได้ประจำ การบันทึกรายจ่ายช่วยให้เห็นจุดที่ควรปรับได้ชัดกว่าการเดาจากความรู้สึก
2. ตั้งเป้าหมายพร้อมกำหนดเวลา
ระบุสิ่งที่ต้องการทำและช่วงเวลาที่คาดว่าจะใช้เงิน เช่น ชำระหนี้ก้อนหนึ่ง ซ่อมบ้าน หรือเก็บเงินเพื่อการศึกษา เป้าหมายใกล้และไกลควรแยกจากกัน เพราะเงินที่ต้องใช้เร็วอาจไม่เหมาะกับทางเลือกที่มูลค่าผันผวน
3. ทำแผนใช้เงินที่ไม่เกินรายรับ
จัดหมวดค่าใช้จ่ายจำเป็น ค่าใช้จ่ายที่ยืดหยุ่น หนี้ เงินออม และค่าใช้จ่ายที่เกิดไม่ทุกเดือน ตรวจยอดจริงและวันครบกำหนด ธปท. แนะนำให้ทำแผนใช้เงินและบันทึกให้ครบเพื่อรู้ว่าเงินส่วนใดเหลือสำหรับเป้าหมายหรือเงินสำรอง
เริ่มกรอกข้อมูลใน เครื่องมือวางแผนงบรายเดือน แล้วปรับแผนเมื่อรายรับหรือค่าใช้จ่ายเปลี่ยน ไม่จำเป็นต้องใช้สัดส่วนงบประมาณเดียวกับคนอื่น
4. ลงมือทำและทำให้ทำซ้ำได้
เลือกการกระทำที่ทำได้จริง เช่น ตั้งวันจ่ายบิล เตือนวันครบกำหนด หรือโอนเงินออมหลังรับรายได้ ตรวจค่าธรรมเนียม เงื่อนไข และความเสี่ยงก่อนใช้บริการทางการเงินหรือการลงทุน หากยังไม่เข้าใจผลิตภัณฑ์ ให้ค้นข้อมูลจากผู้กำกับดูแลหรือผู้ให้บริการโดยตรง
5. ทบทวนผลและแก้แผน
เปรียบเทียบผลจริงกับแผนเป็นระยะ ถ้ารายจ่ายจำเป็นสูงกว่าที่คาด ให้แก้ตัวเลขก่อนตั้งเป้าหมายใหม่ เมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงใหญ่ เช่น เริ่มงานใหม่ มีครอบครัว หรือมีผู้พึ่งพิง ให้ประเมินฐานะและเป้าหมายอีกครั้ง
คำถามที่พบบ่อย
เริ่มวางแผนการเงินเมื่อมีหนี้ได้หรือไม่?
เริ่มได้ การเห็นรายรับ ค่าใช้จ่าย และภาระชำระหนี้ช่วยให้ตัดสินใจจากข้อมูลจริงและวางลำดับการจ่ายได้ชัดขึ้น
ต้องลงทุนเพื่อให้แผนสำเร็จหรือไม่?
ไม่จำเป็นทุกเป้าหมาย การเลือกว่าจะออมหรือลงทุนขึ้นกับเวลาใช้เงิน ความเสี่ยง และความรู้เกี่ยวกับทางเลือกนั้น ไม่มีผลตอบแทนใดรับประกันได้
อ่านต่อ
เมื่อต้องวางแผนร่วมกันในบ้าน อ่าน คู่มือวางแผนการเงินครอบครัว หรือดู วิธีตั้งเป้าหมายอิสรภาพทางการเงิน หากต้องการเป้าหมายระยะยาว
คลิป Money Buffalo ที่ฝังไว้กล่าวถึงแนวคิดการจัดการเงินและการสร้างความแข็งแกร่งทางการเงิน บทความนี้ใช้ขั้นตอนวางแผนของ ธปท. เป็นกรอบหลัก